2. Santvani – (A) Ankila Mi Das Tujha | Sant Namdev | Class 10 Marathi Aksharbharti Kruti & Question Answers

 

२. संतवाणी — 

(अ) अंकिला मी दास तुझा

संत नामदेव

Rukmini-classes.com

🌸 शब्दार्थ

शब्द	अर्थ
अंकिला	आपला मानलेला / स्वीकारलेला
दास	सेवक
कनवाळू	दयाळू / प्रेमळ
काज	काम
पाडस	हरिणाचे पिल्लू
चातक	पावसाची आतुरतेने वाट पाहणारा पक्षी
विनविती	विनंती करतो
धेनु	गाय
हंबरत	गाय आवाज करत
वणवा	जंगलातील मोठी आग
चिंतीत	काळजीत / चिंतेत
पिल्ले	लहान जीवांची अपत्ये
धरणी	पृथ्वी / जमीन
मेघ	ढग

टीप : वरील शब्दार्थ इयत्ता १० वी मराठी अक्षरभारतीच्या अभ्यासासाठी सोप्या भाषेत दिले आहेत.

कृती 

📖 २. संतवाणी — (अ) अंकिला मी दास तुझा

(१) पाठाच्या आधारे खालील कृती केव्हा घडतात ते लिहा.

(अ) माता धावून जाते —
जेव्हा बाळू पडतो, तेव्हा माता कनवाळूपणे धावून जाते.

(आ) धरणीवर पक्षिणी झेपावते —
जेव्हा तिची पिल्ले जमिनीवर पडतात, तेव्हा पक्षिणी झेपावते.

(इ) गाय हंबरत धावते —
जेव्हा वासरू भुकेले असते, तेव्हा गाय हंबरत त्याच्याकडे धावते.

(ई) हरिणी चिंतित होते —
जेव्हा वनाला वणवा लागतो, तेव्हा हरिणी चिंतित होते.

(२) आकृती पूर्ण करा.

कवितेतील माता आणि हरिणीचे वर्णन करणारे शब्द :

👩 माता — कनवाळू

🦌 हरिणी — चिंतीत

(३) कोण ते लिहा.

(अ) परमेश्वराचे दास — संत नामदेव

(आ) मेघाला विनवणी करणारा — चातक

(४) काव्यसौंदर्य

(अ) खालील ओळींचे रसग्रहण करा.

उत्तर :
या ओळींत कवीने पक्षी आणि गाय यांच्या आपल्या पिलांवरील प्रेमाचे सुंदर वर्णन केले आहे. पिल्ले जमिनीवर पडताच पक्षिणी त्यांच्याकडे झेपावते. त्याचप्रमाणे वासरू भुकेले असताना गाय हंबरत त्याच्याकडे धावते. या ओळींतून मातृप्रेम, माया आणि वात्सल्य यांचे सुंदर दर्शन घडते.

(आ) आई, प्राणी, पक्षी यांच्या मातृप्रेमाचे कवितेतून व्यक्त झालेले वर्णन तुमच्या शब्दांत सांगा.

उत्तर :
कवीने कवितेत आई, प्राणी आणि पक्षी यांच्या मातृप्रेमाचे सुंदर वर्णन केले आहे. बाळ पडल्यावर आई कनवाळूपणे धावून जाते. पिल्ले जमिनीवर पडली की पक्षिणी त्यांच्याकडे झेपावते. वासरू भुकेले असताना गाय हंबरत त्याच्याकडे धावते. वनाला वणवा लागल्यावर हरिणी आपल्या पाडसाच्या काळजीने चिंतित होते. यातून मातेचे प्रेम सर्वत्र सारखेच असते, हे स्पष्ट होते.

(इ) संत नामदेवांनी परमेश्वराकडे केलेली विनंती सोदाहरण स्पष्ट करा.

उत्तर :
संत नामदेवांनी परमेश्वराकडे स्वतःला त्याचा दास म्हणून स्वीकारण्याची विनंती केली आहे. ज्या प्रकारे माता आपल्या बाळाची काळजी घेते, पक्षिणी आपल्या पिलांची काळजी घेते आणि गाय आपल्या वासरासाठी धावून जाते, त्याचप्रमाणे परमेश्वरानेही आपली काळजी घ्यावी, अशी संत नामदेवांची भावना आहे. म्हणून ते परमेश्वराला “अंकिला मी दास तुझा” असे म्हणत त्याच्या चरणी शरण जातात.

(ई) पक्ष्यांचा/प्राण्यांचा आपल्या पिलांशी असलेल्या संबंधाबाबत तुमचा अनुभव लिहा.

उत्तर :
पक्षी आणि प्राणी आपल्या पिलांवर खूप प्रेम करतात. ते पिलांना अन्न देतात, त्यांचे संरक्षण करतात आणि संकटापासून त्यांना वाचवतात. मी अनेकदा पक्षिणीला आपल्या पिलांसाठी अन्न आणताना पाहिले आहे. एखादा धोका जाणवला की ती पिलांचे संरक्षण करण्यासाठी प्रयत्न करते. यावरून पक्षी आणि प्राण्यांमध्येही माया, प्रेम आणि वात्सल्याची भावना असते, हे जाणवते.

For More Aksharbharti Question and Answers click below 👇 

२. संतवाणी -(आ). योगी सर्वकाळ सुखदाता