मराठी उपयोजित लेखन प्रश्न 5(आ)(3.) कथालेखन :

प्रश्न 5(आ)(3.) कथालेखन :

1. पुढील अपूर्ण कथा पूर्ण करून लिहा :(दिलेली अपूर्ण कथा लिहून घेण्याची गरज नाही. )

शाळेची घंटा वाजली शाळा सुटल्याच्या आनंदा सर्व विद्यार्थी गडबडीने बाहेर पडू लागले वरच्या मजल्यावरून श्रेया आणि नेहा धावतच बाहेर पडल्या सिटी बस मध्ये जागा मिळत नाही म्हणून त्या भरभर चालत होत्या शेवटी त्या बस थांब्याजवळ पोहोचल्या आणि ............

चिमुरडे देवदूत

............... आणि बसच्या रांगेत उभ्या राहिल्या. आज सिटीबसला यायला जरा उशीरच होता. रोजची वेळ टळून गेली होती. तरीही बसचा काही पत्ताच नव्हता. त्यांच्या मागे उभ्या असणाऱ्या आजी खाली कोसळल्या आणि त्यांची शुद्ध हरपली. श्रेयाने लगेच दप्तरातील पाण्याची बाटली काढून त्यांच्यावर पाणी शिंपडले. शुद्धीवर आणण्याचा प्रयत्न केला. नेहाने त्यांचे डोके अलगद आपल्या मांडीवर घेतले आणि ती त्यांना वारा घालू लागली. हे सगळं घडत असतानाच बघ्यांची गर्दी लागली. इतक्यात सिटीबस आली. नेहाने व श्रेयाने बसचालकाला आजींची परिस्थिती सांगितली. आजींना तातडीने वैद्यकीय मदत मिळणे गरजेचे आहे, हे बसचालकाच्या लक्षात आले. मग त्याने व वाहकाने इतर प्रवाशांच्या मदतीने आजींना बसमध्ये चढवले आणि बस रुग्णालयाच्या दिशेने वळवली.

रुग्णालयात गेल्यावर डॉक्टरांनी आजींवर तातडीने उपचार केले. आजींना काही वेळाने शुद्ध आली. डॉक्टरांनी सांगितले की, वेळेवर मदत मिळाल्यामुळे आजींचे प्राण वाचले. श्रेया आणि नेहाच्या या धाडसी आणि प्रसंगावधानाने केलेल्या मदतीचे सर्वांनी कौतुक केले. आजींनी दोन्ही मुलींना आशीर्वाद दिला. त्या दोघींच्या माणुसकीमुळे एका वृद्ध महिलेचे प्राण वाचले होते. त्यांच्या या कृतीमुळे त्या खऱ्या अर्थाने ‘चिमुरडे देवदूत’ ठरल्या.

(२) कथालेखन :

पुढील अपूर्ण कथेचा पूर्वार्ध लिहून कथा पूर्ण करा :

(कथेचा उत्तरार्ध लिहून घेण्याची गरज नाही.)

...... ...... ...... माधवराव धावले. शांताकाकू रडू लागल्या. रस्त्यावर तर कोणीच नव्हते. सगळीकडे अंधार पसरला होता. आता काय करायचे?

तेवढ्यात एक रिक्षा आली. रिक्षावाल्याने रडण्याचा आवाज ऐकला. त्याने रिक्षा थांबवली. तो माधवरावांजवळ गेला. प्रेमाने चौकशी केली. धीर दिला. माधवरावांनी त्याला घडलेला सर्व प्रसंग सांगितला. त्यांना त्या रिक्षावाल्याबद्दल काही सांगता येईना. ‘देव तारी त्याला कोण मारी’ असे त्या रिक्षेवर लिहिले होते.

या रिक्षावाल्याने ताबडतोब ओळखले. त्याने दोघांनाही रिक्षेत घेतले आणि जोरात रिक्षा हाकली. एक तास झाला. एका घरासमोर रिक्षा थांबली. तिथेही घरा गेले. आत जाताच माधवरावांनी व शांताकाकूंनी चोराला ओळखले.

तिघांनी मिळून त्या चोराला मार दिला. घरातले सगळे भांबावले. त्याची मुले रडू लागली. बायको हातापाया पडू लागली. माधवरावांनी सर्व शेजाऱ्यांना बोलावले. सगळ्यांना घडलेली हकीकत सांगितली. सगळेजण त्या चोराची निंदा करू लागले. माधवरावांनी त्या चोराचा कान पकडला. सगळ्यांच्या पाया पडायला लावले. चोराने ‘मी कधीही कोणालाही फसवणार नाही’ अशी शपथ घेतली. माधवरावांना त्यांचे सामान मिळाले.

शीर्षक : प्रामाणिकपणाचे फळ

संध्याकाळची वेळ होती. सूर्य मावळतीला लागला होता आणि आकाशात केशरी रंगांची उधळण झाली होती. रस्त्यावर हळूहळू अंधार पसरत होता. गावाकडे जाणाऱ्या रस्त्यावरची वर्दळही कमी झाली होती. अशाच वेळी माधवराव आणि शांताकाकू एका महत्त्वाच्या कामासाठी घराबाहेर पडले होते. त्यांच्या हातात एक पिशवी होती. त्या पिशवीत काही मौल्यवान वस्तू आणि पैसे होते. मात्र, पुढे त्यांच्यासोबत काय घडणार आहे, याची त्यांना अजिबात कल्पना नव्हती.

माधवराव आणि शांताकाकू हे दोघे पती-पत्नी होते. ते एका छोट्याशा गावात राहत होते. माधवरावांचा छोटासा व्यवसाय होता. एके दिवशी त्यांना एका नातेवाईकाच्या घरी लग्नासाठी जायचे होते. त्यामुळे त्यांनी काही मौल्यवान वस्तू व पैसे एका पिशवीत ठेवले होते.

संध्याकाळी ते बसने प्रवास करून गावाकडे निघाले. बसमध्ये खूप गर्दी होती. गर्दीचा फायदा घेऊन एका चोराने त्यांची पिशवी लंपास केली. काही वेळाने माधवरावांच्या लक्षात आले की पिशवी गायब झाली आहे. त्यांनी बसचालकाला बस थांबवण्यास सांगितले. दोघेही घाईघाईने खाली उतरले आणि चोराचा शोध घेऊ लागले.

रस्त्यावर अंधार पडला होता. चोराचा काहीच मागमूस लागत नव्हता. माधवराव चोराच्या मागे धावले. शांताकाकू रडू लागल्या. रस्त्यावर तर कोणीच नव्हते. सगळीकडे अंधार पसरला होता. आता काय करायचे?

तेवढ्यात एक रिक्षा आली. रिक्षावाल्याने रडण्याचा आवाज ऐकला. त्याने रिक्षा थांबवली. तो माधवरावांजवळ गेला. प्रेमाने चौकशी केली. धीर दिला. माधवरावांनी त्याला घडलेला सर्व प्रसंग सांगितला. त्यांना त्या रिक्षावाल्याबद्दल काही सांगता येईना. ‘देव तारी त्याला कोण मारी’ असे त्या रिक्षेवर लिहिले होते.

या रिक्षावाल्याने ताबडतोब ओळखले. त्याने दोघांनाही रिक्षेत घेतले आणि जोरात रिक्षा हाकली. एक तास झाला. एका घरासमोर रिक्षा थांबली. तिथेही घरा गेले. आत जाताच माधवरावांनी व शांताकाकूंनी चोराला ओळखले.

तिघांनी मिळून त्या चोराला मार दिला. घरातले सगळे भांबावले. त्याची मुले रडू लागली. बायको हातापाया पडू लागली. माधवरावांनी सर्व शेजाऱ्यांना बोलावले. सगळ्यांना घडलेली हकीकत सांगितली. सगळेजण त्या चोराची निंदा करू लागले. माधवरावांनी त्या चोराचा कान पकडला. सगळ्यांच्या पाया पडायला लावले. चोराने ‘मी कधीही कोणालाही फसवणार नाही’ अशी शपथ घेतली. माधवरावांना त्यांचे सामान मिळाले.

(३) कथालेखन :

प्रश्न : पुढील मुद्द्यांच्या आधारे गोष्ट लिहा.

मुद्दे :

गरीब कुटुंब — कुटुंबप्रमुखाचा मृत्यू — हृदयावर शिलाई मशीन — कपडे शिवणे — खूप कष्ट — परिस्थितीला टक्कर.

कथा :

शीर्षक : परिस्थितीला टक्कर

एका छोट्याशा गावात एक गरीब कुटुंब राहत होते. कुटुंबप्रमुख मजुरी करून आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करत होता. घरची परिस्थिती अत्यंत हलाखीची होती. तरीही तो आपल्या पत्नी व मुलांसोबत आनंदाने राहत होता.

एके दिवशी अचानक कुटुंबप्रमुखाचा मृत्यू झाला. त्याच्या मृत्यूमुळे संपूर्ण कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळला. घरातील कमावती व्यक्ती गेल्यामुळे आता घरखर्च कसा भागवायचा आणि मुलांचे शिक्षण कसे सुरू ठेवायचे, हा मोठा प्रश्न त्याच्या पत्नीसमोर उभा राहिला.

पण तिने परिस्थितीसमोर हार मानली नाही. तिने धैर्याने संकटाचा सामना करण्याचे ठरवले. तिने आपल्या जवळ असलेल्या थोड्या पैशांत शिलाई मशीन घेतली. तिला कपडे शिवण्याचे काम येत होते. तिने घरातूनच कपडे शिवण्याचे काम सुरू केले.

सुरुवातीला तिला फार कमी काम मिळत होते. तरीही ती निराश झाली नाही. ती दिवसभर कष्ट करून कपडे शिवत असे. हळूहळू तिच्या कामाची गावात चांगली प्रसिद्धी झाली. अनेक लोक तिच्याकडे कपडे शिवण्यासाठी येऊ लागले. तिचे उत्पन्न वाढू लागले.

तिने आपल्या कष्टाच्या पैशातून घरखर्च भागवला आणि मुलांचे शिक्षणही सुरू ठेवले. मुलांनीही आईच्या कष्टांची जाणीव ठेवून मन लावून अभ्यास केला. काही वर्षांनी तिची मुले मोठी झाली आणि स्वतःच्या पायावर उभी राहिली.

तिने संकटांना घाबरून न जाता जिद्द, मेहनत आणि आत्मविश्वासाने परिस्थितीला टक्कर दिली. तिच्या कष्टामुळे तिच्या कुटुंबाचे जीवन पुन्हा सुखी झाले.

तात्पर्य : जिद्द आणि मेहनतीच्या जोरावर कोणत्याही कठीण परिस्थितीवर मात करता येते.