👉 इयत्ता १० वी कुमारभारती : ६. वस्तू कविता | कृती, स्वाध्याय व प्रश्नोत्तरे

६.वस्तू 

कृती :

Rukmini-Classes.com

(२) कारणे लिहा.

(अ) वस्तूंना जपावे आणि त्यांचे लाडही करावेत, 

कारण —

उत्तर : वस्तूंना जपावे आणि त्यांचे लाडही करावेत; कारण नंतरच्या काळातही त्या आपला स्नेह जिवंत ठेवतात.

(आ) वस्तूंना हक्काच्या घरात राहू दिले जात नाही, 

कारण —

उत्तर : वस्तूंना हक्काच्या घरात राहू दिले जात नाही; कारण त्यांचे आयुष्य संपत जाते.

(३) काव्यसौंदर्य

(अ) कवितेतील खालील ओळींचे रसग्रहण तुमच्या शब्दांत करा.

उत्तर :

आशयसौंदर्य : कवी द. भा. धामणस्कर यांनी ‘वस्तू’ या कवितेत निर्जीव वस्तूंनाही भावना असतात, असे सांगितले आहे. त्यामुळे आपण वस्तूंशी प्रेमाने आणि आपुलकीने वागावे.

काव्यसौंदर्य : माणसे वस्तूंना निर्जीव समजून त्यांच्याशी कठोरपणे वागतात. पण वस्तूंना मन आहे असे समजून त्यांच्याशी प्रेमाने वागल्यास त्या सुखावतात. वस्तूंनाही आपल्या कुटुंबातील घटकांप्रमाणे जपले पाहिजे.

भाषिक सौंदर्य : कवीने साध्या आणि सुंदर शब्दांत हा विचार मांडला आहे. मुक्तशैलीतील या कवितेतून कवीने वाचकांशी थेट संवाद साधला आहे. वस्तू आणि माणूस यांच्यातील स्नेहबंध जपण्याचा संदेश दिला आहे.

(आ) ‘वस्तूंनाही असते आवड स्वच्छ राहण्याची’ याबाबत तुमचा दृष्टिकोन सांगा.

उत्तर : कवी द. भा. धामणस्कर यांनी ‘वस्तू’ या कवितेत वस्तूंशी प्रेमाने वागण्याचा संदेश दिला आहे. आपण वस्तू काळजीपूर्वक हाताळल्या पाहिजेत. त्यांना स्वच्छ ठेवले पाहिजे. ज्या वस्तू आपण वापरतो, त्यांची नियमित स्वच्छता केली पाहिजे. स्वच्छ वस्तू वापरल्यामुळे आपल्यालाही आनंद मिळतो. म्हणून आपल्या वस्तूंचीही स्वच्छता राखली पाहिजे.

(इ) एखादी वस्तू बिघडल्यामुळे तुमची कशी फजिती झाली, ते लिहा.

 उत्तर : एकदा मला शाळेत भाषण द्यायचे होते. मी माझे भाषण मोबाईलमध्ये लिहून ठेवले होते. शाळेत जाण्यापूर्वी मोबाईल अचानक बंद पडला. त्यामुळे मला भाषणाची काही महत्त्वाची वाक्ये पाहता आली नाहीत. मी घाबरलो. वर्गात गेल्यावर मित्रांनी मला विचारले, पण मला नीट आठवत नव्हते. त्यामुळे माझी थोडी फजिती झाली. त्या दिवसापासून मी महत्त्वाच्या गोष्टींची एक प्रत वहीतही लिहून ठेवू लागलो.

(ई) तुमचा वर्गमित्र वर्गखोली/शालेय परिसरातील वस्तूंचे नुकसान करीत आहे. या प्रसंगी तुम्ही काय कराल, ते सांगा.

उत्तर :एकदा माझा मित्र वर्गातील बाकावर पेन्सिलने रेघोट्या मारत होता. मी त्याला तसे न करण्यास सांगितले. मी त्याला समजावून सांगितले की बाक हे शाळेचे सामान आहे आणि ते सर्व विद्यार्थ्यांच्या उपयोगाचे आहे. त्याचे नुकसान केल्यास शाळेचे नुकसान होते. त्याने माझे म्हणणे ऐकले आणि आपली चूक मान्य केली. त्याने बाक स्वच्छ केला. त्यानंतर आम्ही दोघांनीही शाळेच्या वस्तूंची काळजी घेण्याचे ठरवले.

Rukmini-classes.com

संवादलेखन : कंदील व विजेरी

कंदील : नमस्कार विजेरी! तू कोण आहेस?

विजेरी : नमस्कार कंदील! मी विजेरी आहे. तू कोण?

कंदील : मी कंदील आहे. पूर्वी अंधारात प्रकाश देण्यासाठी माझा वापर केला जायचा.

विजेरी : आता माझा वापरही अंधारात प्रकाश देण्यासाठी केला जातो.

कंदील : माझ्यासाठी तेल आणि वात लागते.

विजेरी : मला बॅटरीची गरज असते.

कंदील : माझा प्रकाश शांत आणि उबदार असतो.

विजेरी : माझा प्रकाश जास्त उजेड देतो आणि मला सहज कुठेही नेता येते.

कंदील : पूर्वी गावात आणि घरात माझा वापर मोठ्या प्रमाणात होत असे.

विजेरी : आता प्रवासात, घरात आणि बाहेर अंधारात माझा उपयोग होतो.

कंदील : काळ बदलला तरी प्रकाश देण्याचे माझे काम कायम आहे.

विजेरी : अगदी बरोबर! आपण दोघेही माणसांच्या उपयोगी पडतो.